Als afdelingshoofd binnen een justitiële jeugdinrichting sta je midden in een dynamische omgeving waarin geen dag hetzelfde is. Je stuurt teams aan, bewaakt veiligheid, schakelt met verschillende disciplines en houdt ondertussen altijd de jongeren en hun ontwikkeling in het vizier. Dylan werkt sinds 2017 bij Rijks Justitiële Jeugdinrichting De Hartelborgt in Spijkenisse en groeide door van pedagogisch medewerker naar afdelingshoofd van de basisafdelingen. Hij vertelt over zijn loopbaan, de uitdagingen van het werk en wat leiderschap in deze context volgens hem echt betekent.
Beeld: © DJI / DJI
Van werken op de groep naar afdelingshoofd
Dylan startte in 2017 op de vloer als pedagogisch medewerker op een kortverblijfgroep. Daar werkte hij drie jaar, waarna hij doorgroeide naar senior pedagogisch medewerker op de basisafdeling, een rol die hij vijf jaar vervulde. In december 2024 maakte hij de stap naar afdelingshoofd, waar hij nu de verantwoordelijkheid heeft over twee basisafdelingen. “Het teamgevoel en het samenwerken hebben mij altijd getrokken,” vertelt hij. “Samen werken aan een doel: zorgen dat de doelgroep stabiel blijft en niet achteruitgaat, en hopelijk dat jongeren met meer rust de juiste keuzes maken als ze weer naar buiten gaan.”
Wat hem vooral boeit op de basisafdeling, is de dynamiek op de groep. “Je hebt te maken met jongeren die midden in hun proces zitten, met veel bagage. De uitdaging is om daar stabiliteit in te brengen. Dat vraagt om duidelijke afspraken, goede communicatie en een team dat dezelfde normen stelt met elkaar en grenzen kan bewaken. Structuur en voorspelbaarheid is daarin echt alles: ze moeten weten waar ze aan toe zijn, dat maakt de afdeling veilig voor iedereen.”
Een werkdag vol schakelen, afstemming en zichtbaarheid
Een typische werkdag als afdelingshoofd laat zich volgens Dylan het best omschrijven als “schakelen op hoog niveau”. Zijn agenda bestaat uit overlegmomenten met projectgroepen, senioren en teamleden, maar ook uit zichtbaarheid op de groepen zelf. “Ik vind het belangrijk om echt aanwezig te zijn op de werkvloer. Even een praatje maken, voelen wat er speelt. Niet alleen achter een bureau zitten.”
Tegelijkertijd hoort hij regelmatig te schakelen bij acute situaties, zoals alarmmeldingen of onverwachte incidenten. “Geen dag is hetzelfde. Je hebt te maken met verzuim, HR-zaken, personeelsplanning, maar ook met het draaiend houden van het primaire proces.” Elke ochtend start met een overleg waarin bijzonderheden van de vorige dag of het weekend worden besproken, actiepunten worden uitgezet en de dag wordt afgestemd. “Daarnaast heb ik ook regelmatig overleg met mijn duale partner, de gedragswetenschapper. Samen hebben we de verantwoordelijk over een afdeling. Als afdelingshoofd stuur ik aan op het proces, zij op (behandel)inhoud. Wat heeft de doelgroep nodig qua bejegening? Die samenwerking is echt waardevol voor je leiderschap.”
Ook de consignatiediensten maken deel uit van het werk: eens in de zes à zeven weken staat Dylan een volledige week in de bereikbaarheidsdienst, waarbij hij 24/7 kan worden gebeld voor acute situaties. “Dat hoort erbij en vraagt soms extra flexibiliteit, maar het houdt je ook scherp op wat er speelt in de organisatie.”
Uitdagingen en leiderschap in beweging
De grootste uitdagingen liggen volgens Dylan momenteel in het veranderende dagprogramma en de druk op het personeel. “Door personeelstekorten moeten we soms het programma aanpassen. Dat zorgt voor frustratie bij jongeren en onzekerheid bij medewerkers. Dat is niet altijd makkelijk, zeker niet omdat werk en privé daardoor onder druk kunnen komen te staan.”
Toch ziet hij het als zijn rol om daarin te blijven sturen en verbinden. “Je kunt het niet altijd oplossen, maar je kunt wel zorgen dat mensen zich gehoord voelen. Het is belangrijk om het plezier in het werk te behouden en het samen te blijven doen. Uiteindelijk doen we dit met elkaar en voor dezelfde doelgroep.”
Wat vraagt het werk van een afdelingshoofd?
Volgens Dylan vraagt het werk om een combinatie van sensitiviteit en daadkracht. “Je moet aanvoelen wat er speelt in je team, maar ook goed kunnen organiseren en duidelijke lijnen uitzetten. Communicatie is echt key: verwachtingen moeten helder zijn, anders ontstaan er misverstanden.”
Daarnaast benadrukt hij het belang van aanwezigheid, ondanks een volle agenda. “Het maakt niet uit hoe druk het is, je moet in gesprek blijven. De groep op gaan, horen wat er speelt, niet alleen als het niet goed gaat maar juist ook als het wél goed gaat. Daar zit je waarde als leidinggevende.”
Zijn ervaring in verschillende functies binnen de organisatie helpt hem daarbij. “Ik heb alle rollen binnen het team zelf ooit vervuld. Dat helpt enorm in het begrijpen van de praktijk en het nemen van regie. Je moet blijven kijken waar je zelf invloed hebt, ondanks alle externe factoren.”
Voldoening, samenwerking en wat het werk bijzonder maakt
Wat Dylan het meest voldoening geeft, is het moment waarop een team verder kijkt dan alleen veiligheid of sanctioneren. “Een medewerker die in eerste instantie misschien alleen vanuit het straffen denkt, maar waarbij het team vervolgens samen gaat kijken: wat heeft deze jongere echt nodig? Dat is waar je het verschil maakt.”
Hij beschrijft het als een continu proces van observeren, analyseren en samen handelen. “Iedereen in het team heeft zijn eigen rol: van groepsleider tot senior en zorgbeveiligers. Als je elkaars kwaliteiten goed benut en samen blijft reflecteren, kun je echt stappen zetten in de begeleiding van jongeren.”
Werken als afdelingshoofd: wat wil Dylan meegeven?
Aan toekomstige afdelingshoofden zou Dylan vooral willen meegeven dat het werk uitdagend is, maar veel oplevert. “Je komt in een hele leuke organisatie terecht waar open en direct met elkaar wordt gecommuniceerd en waar ruimte is voor humor. Het is schakelen op hoog niveau, maar dat maakt het juist interessant.” Tegelijkertijd benadrukt hij dat je er niet alleen voor staat. “Je doet het samen met je team en met je collega-afdelingshoofden. En als iets niet loopt, krijg je het ook weer samen op de rails. Daar haal je uiteindelijk ook de meeste voldoening uit.”