Binnen Rijks Justitiële Jeugdinrichting (RJJI) De Hunnerberg In Nijmegen bereiden jongeren zich voor op hun staatsexamens, vaak onder bijzondere omstandigheden. Docent Marieke werkt al vijf jaar als docent binnen De Hunnerberg en begeleidt jongeren van de Voortgezet Onderwijs (VO) klas. Ze werkt niet met één specifiek vak, maar helpt jongeren bij alle vakken die ze nodig hebben voor hun examen. “Wat hier bijzonder is, is dat de jongeren het meeste zelfstandig doen,” vertelt Marieke. “Ze werken zowel met boeken als met internet, instructiefilmpjes en andere lesmethodes om zo hun vakken zo goed als mogelijk individueel voor te bereiden. Dat maakt het nog knapper wanneer ze hun staatsexamens halen, want er is geen vaste vakdocent voor elk vak waarbij ze terecht kunnen.”
Beeld: © DJI / DJI
Het onderwijs in De Hunnerberg is intensief en flexibel. Jongeren volgen bijvoorbeeld in één jaar het programma van vmbo-TL 3 en 4, terwijl dat buiten de inrichting meestal twee jaar duurt. Daarbij moet rekening worden gehouden met afspraken binnen de justitiële setting, zoals rechtbankbezoeken, therapieën en afspraken met advocaten. “Wanneer een jongere start met staatsexamens, hebben ze tien jaar om een volledig diploma te halen. Dat biedt de ruimte om door te stromen, zelfs als ze vrijkomen,” legt Marieke uit.
Hoe ziet de examenperiode eruit?
Jongeren worden aangemeld voor de vakken waarin ze dat schooljaar examen willen doen. Soms blijkt halverwege dat het niet haalbaar is om alle vakken af te ronden; dan kunnen ze vakken laten vallen. DUO plant vervolgens de examens in en wijst een externe examinator toe die de examens hier binnen in de inrichting komt afnemen. “We volgen precies dezelfde dagen als buiten, en de examens komen in gesealde exemplaren. Eigenlijk verlopen de examens vergelijkbaar als buiten. Het gemiddelde eindcijfer bestaat voor de helft uit het schriftelijke examen en voor de helft uit een mondeling examen, welke ze een paar weken later moeten doen,” aldus Marieke.
Succes wordt niet alleen gemeten in volledige diploma’s. Deelcertificaten zijn minstens zo belangrijk. “Sommige jongeren behalen meerdere deelcertificaten voordat ze uiteindelijk een diploma halen. Daar ben ik trots op, want de setting hier maakt het halen van een diploma extra uitdagend.”
De ervaringen van de jongeren
Willem* doet vmbo-TL en heeft vorig schooljaar al deelcertificaten behaald voor Nederlands en maatschappijleer. “Het ging goed, makkelijk zelfs. De opdrachten kon ik maken met behulp van de boeken en de begeleiding van Marieke. Het mondeling vond ik nog makkelijker, je vertelt gewoon wat je weet en dan kom je een heel eind,” vertelt hij. Dit jaar stonden Engels, rekenen, aardrijkskunde, geschiedenis, biologie en het profielwerkstuk op het programma. “De meeste vakken zijn wel te doen, maar biologie is lastiger. Video’s werken voor mij beter dan uit boeken leren. Voor mijn profielwerkstuk heb ik onderzocht hoe jeugdcriminaliteit in Nederland is veranderd in de afgelopen 200 jaar. Dat moet ik binnenkort verdedigen tijdens mijn mondeling.”
Harry* zit in zijn eerste (examen)jaar en bereidt zich voor op Nederlands, biologie en maatschappijleer. Ook hij doet momenteel vmbo-TL. “Het ging redelijk, al moest ik voor het tweede tijdvak aan de bak omdat twee van de drie examens de eerste keer niet doorgingen door een onverwacht verhoor wat prioriteit had,” vertelt hij. Harry ervaarde wel wat stress, mede doordat het even onduidelijk was of hij de examens nog mocht inhalen. Dat was gelukkig wel het geval. Na zijn vmbo-TL wil hij doorgaan met havo. “Met een diploma heb ik veel meer kansen. Later wil ik iets doen in de bouw, of misschien jongeren coachen als ervaringsdeskundige.”
Kees*, ook eerstejaars vmbo-TL leerling, volgt Nederlands, maatschappijleer en maatschappijkunde. “Nederlands en maatschappijleer ging het beste. Ik heb veel zelf gedaan en kan zeggen dat ik ook wel heel zelfstandig ben. Als ik iets niet begrijp, kan ik bij Marieke terecht. Het onderwijs hier is goed, mede doordat de klas rustig is en Marieke ons op een positieve manier pusht,” legt hij uit. Kees heeft gezonde spanning, vooral bij zijn mondeling voor maatschappijkunde: “Dan moet ik echt aan de bak, omdat ik daar een casus moet bespreken en dat is niet per se mijn sterkste kant”.
Beeld: © DJI / DJI
Een bijzondere setting
Het onderwijs binnen De Hunnerberg vraagt discipline en intrinsieke motivatie. Jongeren moeten zelfstandig werken, vaak op hun kamer, maar mogen in de klas ook gebruik maken van speciale internetaccounts om meer kennis op te doen voor hun examens. “Als ze misbruik maken van internet, wordt dat meteen stopgezet, en dan hebben ze zichzelf daar vooral mee” zegt Marieke. De examenperiode is intensief, maar met duidelijke structuur en begeleiding lukt het de jongeren om stap voor stap hun diploma te behalen.
“Zeker, ik heb vertrouwen in dat ze gaan slagen,” besluit Marieke. “De diploma-uitreiking staat gepland in juli en ik verwacht dat ze daar alle drie zullen staan. Voor de jongeren is het behalen van certificaten en diploma’s niet alleen een prestatie, maar ook een belangrijke stap richting een zelfstandig leven buiten de inrichting.”
*De namen van de jongeren zijn fictief.