Penitentiair Psychiatrisch Centrum (PPC)

In penitentiaire inrichtingen verblijven gedetineerden met psychiatrische problematiek. Om de kwaliteit van de zorg aan deze gedetineerden te vergroten, beschikt DJI over vier penitentiair psychiatrische centra (PPC's).

In een PPC is sprake is van vrijheidsbeneming. Het kan hierbij gaan om een inhechtenisneming, een preventieve bewaring of een strafoplegging door de rechter. Een PPC is een onderdeel binnen het gevangeniswezen waar continu psychiatrische zorg beschikbaar is voor gedetineerden met psychiatrische aandoeningen, een verslaving, een verstandelijke beperking of een combinatie hiervan. De zorgvraag van deze gedetineerden is te groot voor de zorgmogelijkheden binnen een reguliere detentie.

Doel van een PPC

In Nederland heeft ieder mens recht op gezondheidszorg. Dat geldt ook voor gedetineerden. Gedetineerden met (ernstige) psychische problemen of psychiatrische stoornissen hebben specifieke en kwalitatieve zorg nodig.

Een PPC biedt psychiatrische zorg aan gedetineerden gelijk aan de zorg buiten detentie binnen de grenzen van het justitieel kader. De PPC’s leveren hiermee een bijdrage aan het verminderen van het recidiverisico en zorgen voor continuïteit van psychiatrische zorg. Gedurende opname op een afdeling wordt de gedetineerde in detentie gediagnosticeerd, gestabiliseerd en gemotiveerd tot verdere behandeling binnen het PPC of binnen de reguliere GGZ indien dat nodig en mogelijk is.

Een PPC maakt deel uit van de zorgketen. Als verdere behandeling binnen een PPC of in de reguliere geestelijke gezondheidszorg (GGZ)-instelling niet (meer) nodig is, dan keert de gedetineerde terug naar een justitiële inrichting. De gemiddelde verblijfsduur in een PPC is vier maanden.

Organisatie

De PPC's zijn gevestigd in vier Nederlandse gevangenissen: PI Haaglanden (locatie Scheveningen), PI Vught, Justitieel Centrum Zaanstad en PI Zwolle. In alle PPC’s wordt zorg aan mannen geboden, in Zwolle en Zaanstad zijn er ook plekken voor vrouwen.

Ieder PPC heeft een aantal verschillende afdelingen. Op welke afdeling een gedetineerde verblijft, is afhankelijk van de zorg(zwaarte) en behandelbehoefte. Voordat een gedetineerde in een PPC wordt opgenomen, wordt bekeken welke afdeling het beste aansluit.

Iedere afdeling heeft een eigen dagprogramma afgestemd op de behoefte van de gedetineerden op de afdeling. Denk hierbij aan bezoek, sport, arbeid, luchten, onderwijs, maar ook therapeutische activiteiten.

In een PPC werkt een multidisciplinaire groep mensen, onder andere (verpleegkundig) zorg- en behandel inrichtingswerkers, justitieel verpleegkundigen, gezondheidspsychologen, vaktherapeuten, artsen en psychiaters. Het personeel krijgt structureel opleidingen en trainingen om gekwalificeerd te blijven.

Wie werken er in een PPC?

In een PPC werken onder anderen (verpleegkundig) zorg behandelinrichtingswerkers, justitieel verpleegkundigen, gezondheidszorgpsychologen, vaktherapeuten, artsen en psychiaters. Er wordt geïnvesteerd in het kwalificeren van dit personeel door erkende opleidingen en zorgprogramma's aan te bieden. Dit is belangrijk, omdat een PPC zorg wil bieden die vergelijkbaar is met de zorg in de GGZ. Daarbij wordt rekening gehouden met de kansen en beperkingen binnen de detentieomgeving.

Verwijzing naar een PPC

De gevangenispsycholoog oordeelt of een gedetineerde in aanmerking komt voor een doorverwijzing naar een PPC. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij gedetineerden met: angstklachten, somberheid, verwardheid of problemen met alcohol, drugs of agressie. Daarnaast kan een gedetineerde ook direct bij aanvang van de hechtenis vanuit het politiebureau of door de rechter-commissaris worden doorverwezen naar een PPC, op indicatie van een psychiater van het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie (NIFP) of de GGD/GGZ.

Vertrek uit een PPC

Als de psychische problemen (dankzij de behandeling) zijn opgelost of voldoende beheersbaar zijn, wordt de gedetineerde vanuit de PPC teruggeplaatst in de reguliere justitiële inrichting, eventueel op een afdeling met een Extra Zorg Voorziening.

Als de gedetineerde zijn straf heeft uitgezeten of de hechtenis wordt opgeheven en de psychische problemen zijn nog niet voldoende behandeld, dan wordt de patiënt vanuit het PPC zoveel mogelijk naar de reguliere geestelijke gezondheidszorg overgeplaatst.

Wetgeving binnen een PPC

Het PPC levert psychiatrische zorg volgens richtlijnen die geaccepteerd zijn in de reguliere GGZ en de forensische psychiatrie. De Penitentiaire beginselenwet en de Wet op geneeskundige behandelingsovereenkomst is van toepassing. Toetsende instanties zijn de Commissie van Toezicht, Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming, de Inspectie van Gezondheidszorg en Jeugd (in het kader van de wet kwaliteit klachten en geschillen zorg) en de Inspectie Justitie en Veiligheid.

ISO-gecertificeerd

Alle PPC’s zijn gecertificeerd voor het kwaliteitssysteem ISO 9001 en ondergaan periodiek een hertoets, waarin wordt beoordeeld of de ISO-certificering kan worden verlengd.