Gedetineerde naar stembus: kan dat?

Komende woensdag zijn de Tweede Kamerverkiezingen 2017. Op deze dag mogen alle personen van 18 jaar of ouder met de Nederlandse nationaliteit hun stem uitbrengen, evenals Nederlanders in het buitenland, van wie zich ruim 77.500 kiezers hebben aangemeld. Daarnaast hebben sinds 1986 ook gedetineerden kiesrecht, behoudens een uitzonderingsgeval.

Mogelijkheden om te stemmen

Justitiabelen kunnen hun stem uitbrengen via een volmacht. Dat betekent dat iemand anders, van buiten de inrichting namens hem stemt. Als een gedetineerde niemand kent binnen dezelfde gemeente, waar hij op de dag van de kandidaatstelling als kiezer is geregistreerd, kan hij een schriftelijk verzoek indienen om een kiezer in een andere gemeente te machtigen. Ook kan een gedetineerde gebruik maken van de mogelijkheid verlof aan te vragen om zijn stem uit te brengen. Dat ligt aan onder meer de fase van zijn detentie.

Uitzonderingsgeval

Als een persoon is veroordeeld tot een vrijheidsstraf van ten minste een jaar én is ontzet uit het kiesrecht, verliest hij het recht op passief en actief kiesrecht. Deze sanctie kan door de rechter worden opgelegd op grond van artikel 28.

Stemwijzer

Gedetineerden, die wel via volmacht mogen stemmen, kunnen hun keuze bepalen met behulp van de stemwijzer en webpagina’s van de politieke partijen. Deze websites zijn toegevoegd aan de lijst van toegestane websites die gedetineerden mogen bekijken.

Informatie vooraf

Gedetineerden zijn vooraf geïnformeerd over de verkiezingen en de wijze waarop zij kunnen gebruikmaken van hun democratisch grondrecht. Bijvoorbeeld door het verstrekken van posters en flyers, waarin wordt uitgelegd hoe ze een stem uitbrengen of iemand kunnen machtigen.

Mobiel stemlokaal in PI Almelo

Hoewel een stemlokaal voor iedere kiezer openbaar toegankelijk zou moeten zijn, is deze mogelijkheid onhaalbaar voor gedetineerden. Desondanks heeft PI Almelo in het stiltecentrum wel een stemhokje gecreëerd voor gedetineerden en medewerkers van de inrichting. Normaliter wordt deze ruimte gebruikt als kerkzaal en Islamitische gebedsruimte. Woensdag kan er tussen 08.00 uur en 09.30 uur worden gestemd. Het gaat om een besloten mobiel stembureau waarvan, in tegenstelling tot reguliere stembureaus, geen gebruik gemaakt kan worden door andere stemgerechtigden.

Stembureau in jeugdinrichting De Hartelborgt

Behalve de PI Almelo heeft ook jeugdinrichting De Hartelborgt in Spijkenisse een stemhokje ingericht. Jongeren, ouder dan 18 jaar, die in de inrichting verblijven, kunnen daar tussen 9.00 en 18.00 uur stemmen, evenals personeelsleden van de instelling. Het stemlokaal van De Hartelborgt is besloten en net als het mobiele stembureau van PI Almelo niet toegankelijk voor andere stemgerechtigden.

28 deelnemende partijen

Voor de Tweede Kamerverkiezingen van woensdag heeft een record aantal van 81 partijnamen zich geregistreerd in december 2016. Uiteindelijk kunnen de gedetineerden en alle overige stemgerechtigde kiezers overmorgen kiezen uit 28 deelnemende partijen.