Meer aandacht voor vaderrol tijdens detentie

Meer aandacht voor vaderrol tijdens detentie

Een vader die z’n dochter helpt met haar huiswerk, samen met z’n zoon gaat knutselen, een tienminutengesprek voert met de leerkracht van z’n kind of zijn baby in bad doet en een schone luier geeft. Het zijn allemaal vanzelfsprekende onderdelen van de opvoeding van een kind, die wegvallen wanneer de ouder in een penitentiaire inrichting belandt. Om gedetineerden hun vaderrol toch zo goed mogelijk te kunnen laten invullen, wordt binnen PI Leeuwarden en PI Veenhuizen de ‘family approach’ geïntroduceerd. Dit project is erg succesvol binnen de gevangenis Parc Prison in Wales en krijgt nu dus navolging in het Nederlands gevangeniswezen.

Afgelopen vrijdag werd in het Gevangenismuseum in Veenhuizen het symposium ‘Meer dan een crimineel’ gehouden, waarbij de ‘family approach’ de rode draad vormde. Het symposium was georganiseerd door de Hanzehogeschool Groningen, samen met PI Leeuwarden en PI Veenhuizen en Reclassering Nederland.

‘Tie a yellow ribbon round the ole oak tree’

Angeline van Dijk, divisiedirecteur Gevangeniswezen en vreemdelingenbewaring, was één van sprekers tijdens het symposium. Zij nam de aanwezigen, aan de hand van het bekende lied ‘Tie a yellow ribbon round the ole oak tree’ mee naar het jaar 1973. De songtekst verwijst, zo vertelde Angeline van Dijk, naar waar gebeurd verhaal over een Amerikaanse gedetineerde. Deze mag na drie jaar de gevangenis verlaten en is met de bus op weg naar zijn woonplaats. Zijn vrouw, die hij al die jaren niet zag, heeft hij een brief geschreven waarin hij de hoop uitspreekt dat hij weer welkom is, maar dat hij er begrip voor heeft wanneer ze hem niet meer wil zien. Mocht hij welkom zijn, dan vraagt hij haar om een geel lint te bevestigen aan de eikenboom in het dorp. De voormalig bajesklant vertelt zijn verhaal ook aan de medepassagiers en iedereen is dan ook gespannen wanneer de bus het bewuste dorp nadert. Wat blijkt? Het dorp hangt vol met gele linten, de man is meer dan welkom en iedereen mag het weten!

“De moraal van dit verhaal is dat een terugkeer uit de gevangenis nog niet zo eenvoudig is”, stelt Angeline van Dijk. Aandacht voor de familiebanden was er destijds nog niet, maar het voorbeeld geeft wel treffend aan hoe belangrijk familie kan zijn voor een geslaagde terugkeer van een gedetineerde in de maatschappij. “Family approach staat dan ook hoog genoteerd op onze agenda”, benadrukt de divisiedirecteur.

Drie doelen

De eigen familie is de belangrijkste factor voor een gedetineerde voor een succesvolle terugkeer in de maatschappij, benadrukt Corin Morgan-Armstrong die speciaal voor het symposium vanuit Wales was overgekomen naar Nederland. Hij heeft als manager van Parc Prison sinds zes jaar de leiding over een aparte ‘family intervention unit’.
Het project heeft drie belangrijke doelen: proberen te voorkomen dat de gedetineerde opnieuw in de fout gaat, het verminderen van de kans dat zijn kinderen in de criminaliteit belanden en het voorkomen van sociale uitsluiting van de familie van de gedetineerde vader.
Dat de familiebenadering zijn vruchten afwerpt, blijkt wel uit enkele cijfers die in de presentatie van de gevangenisdirecteur uit Wales over ‘zijn’ afdeling aan bod kwamen: het aantal incidenten in de bezoekruimte is met 99 procent afgenomen, het aantal drugsvondsten is met 82 procent gedaald en minder dan een derde van de gedetineerde vaders is na het uitzitten van de straf opnieuw in de gevangenis terechtgekomen.

Nederlandse studente deelt haar eigen ervaring

Het symposium in het Gevangenismuseum in Veenhuizen kreeg een onverwachts, maar indrukwekkende afsluiting. Studente Sharon, één van de dagvoorzitters van de bijeenkomst, vertelde tot ieders verrassing dat ze zelf ervaringsdeskundige is doordat haar moeder tot een jaar of tien terug regelmatig in de gevangenis zat en dus niet de rol kon vervullen die van een moeder verwacht mag worden in de opvoeding van een kind. “Mijn moeder was niet het goede voorbeeld voor mij, maar ik ben wel goed terechtgekomen.” Om vervolgens tot ieders verrassing het woord te geven aan haar moeder, die eveneens in de zaal bleek te zitten. “Lieve mama, misschien kun jij nog iets toevoegen aan het verhaal…” Moeder vertelde dat ze vanwege enkele trauma’s aan de drugs was geraakt en uiteindelijk in de criminaliteit was beland. “Geen grote zaken, maar wel genoeg om me enkele malen op te sluiten. Iets als family approach was er in mijn tijd niet, had ik dat maar gehad, dat had me zeker tien jaar aan problemen gescheeld. Ik vind dit een geweldig initiatief en zou tegen iedereen willen zeggen: Grijp het aan! Je beschermt de maatschappij ermee en het is goed voor de kinderen.”