Andere doelgroep, grotere zorgbehoefte

De kracht zit in het maken van de verbindingen, de gerichte communicatie en het leggen en onderhouden van contacten met externe zorgaanbieders.

Weblog | 15-03-2017 | Andre Aarntzen, vestigingsdirecteur PI Arnhem

Steeds vaker kiezen rechters voor het opleggen van alternatieve straffen. Met de invoering van de werkwijze Zorgvuldig, Snel en op Maat (ZSM), waarbij de strafrechtelijke aanpak van veel voorkomende criminaliteit door het OM - in nauwe samenwerking met politie, reclassering, kinderbescherming, slachtofferhulp en hulpverlening - wordt afgedaan in plaats van door de rechter, worden straffen opgelegd die het verder afglijden van een overtreder moet voorkomen. Te denken valt aan het betalen van schadevergoedingen, het opleggen van een boete of een taakstraf. De gevolgen voor onze penitentiaire inrichtingen zijn niet alleen overcapaciteit aan plaatsen, maar de aanpak heeft ook consequenties voor de kenmerken van de doelgroep die wel ingesloten wordt.

Kenmerken doelgroep

De doelgroep die nu nog terechtkomt in een penitentiaire inrichting (PI) kenmerkt zich steeds meer door het plegen van zwaardere delicten. Daarnaast is het een doelgroep waarbij de zelfredzaamheid door diverse oorzaken (laagbegaafdheid, verslaving al dan niet in combinatie met psychiatrische problematiek) negatief wordt beïnvloed.

Ervaring als onderzoeker

Als landelijk coördinator bij DJI van incidentenonderzoeken, en in het zwaarste geval interne calamiteitenonderzoeken, ervaar ik een enorme werkdruk bij onze zorgverleners. Ik heb het dan over onder andere verpleegkundigen, psychologen en psychiaters die in de PI’s werkzaam zijn. Het is goed om eens kritisch te kijken naar een herijking van het functiegebouw ten aanzien van de zorgfunctionarissen.

Zo bestaat er bij psychologen nog steeds de norm van 1 psycholoog op 180 gedetineerden. Dit terwijl er ten tijde van de vaststelling van deze norm (1988) sprake was van een andere samenstelling van de doelgroep en een andere werkwijze. Tegenwoordig gaat veel tijd op aan het bijhouden van rapportages en het verantwoorden van de output. Dit gaat soms ten koste van de informatieoverdracht en de regie op de zorgprocessen, terwijl deze van groot belang zijn.

Pilot doorzorgfunctionaris

Ik ben daarom blij deelgenoot te zijn van de pilot met de mooie naam ‘doorzorgfunctionaris’, die momenteel wordt gehouden in de PI’s van Arnhem, Grave en Zaanstad. De doorzorgfunctionaris is een welkome aanvulling op het zorgproces. De doorzorgfunctionaris, die ook BIG-geregistreerd is (en daarmee inzage heeft in medische dossiers), heeft als bijzondere opdracht al lopende zorg te continueren tijdens de detentie. Daarmee is niet alleen de gedetineerde geholpen, maar worden ook de psychologen enigszins ontlast.

Ik ben enthousiast over de meerwaarde van deze functionaris, die nauw samenwerkt met de casemanagers en mentoren en deelneemt aan het Psycho-Medisch Overleg, waar de verschillende zorgverleners bij aanwezig zijn. De kracht zit in het maken van de verbindingen, de gerichte communicatie en het leggen en onderhouden van contacten met externe zorgaanbieders. Dit om te zorgen dat zorgbehoeftige gedetineerden verantwoord re-integreren in de maatschappij en niet binnen de kortste keren weer in de fout gaan.