Hoe heeft dit kunnen gebeuren?

Deze hoofdrubriek bevat 6 rubrieken:

Weblog

Wanneer een schokkend misdrijf is gepleegd, kunnen de emoties in de samenleving hoog oplopen.

De verdachten die wij binnen het NIFP ter rapportage krijgen hebben doorgaans heftige dingen gedaan. Het gaat dan bijvoorbeeld om misdrijven waarbij sprake is van buitensporig geweld, soms met dodelijk gevolg. Het zijn misdrijven die emoties van verbijstering en ongeloof met zich meebrengen. Ik begrijp dat en daarmee ook de roep om vergelding vanuit de maatschappij. Door de huidige snelheid en openheid waarmee we via internet de emoties delen lopen we echter het risico dat emotionele reacties de boventoon gaan voeren. Ik geloof niet dat dit op de lange termijn iets oplevert.

Duiding

Wat meer oplevert, is de rust om te kijken wat er echt aan de hand is. Om een incident te duiden en de relevantere vraag centraal te stellen, 'hoe heeft dit kunnen gebeuren?'. Ik zie dit als een belangrijke bijdrage van de forensische psychiatrie en psychologie van het NIFP: een rem op de eigen primaire emotie en de onbevooroordeelde poging tot duiding.

Het is de uitdaging voor forensisch deskundigen om zich niet te laten leiden door de primaire emotie, maar zich te richten op de context van het incident. Dat is lastiger dan het lijkt. Het in retrospectief in kaart brengen van de feitelijke context, de omgeving en de persoon zelf, is een tijdrovende klus. De ingrediƫnten zijn bovendien bij ieder misdrijf weer anders. Alle 5.000 verdachten, die het NIFP op jaarbasis ziet, zijn verschillend. Maar door alle informatie over de verdachte inzichtelijk te maken, kunnen we wel bijdragen aan het beantwoorden van die vraag: "hoe heeft dit kunnen gebeuren?".

Die uitdaging nemen we dagelijks zoals ook in de media te volgen is. Afgelopen weken haalde het onderzoek naar de Utrechtse serieverkrachter Gerard T., de verdachte van de Velpse brandbomzaak of de Axelse martelmoord door Jimmy van der Z. en Georgy J. de media. De bijgaande emoties zijn via internet nog te traceren.

Houvast

Waarom is duiding in dit soort zaken zo belangrijk? Daar zijn (minimaal) drie redenen voor. Kort en goed: door te duiden bieden we houvast aan de slachtoffers en de maatschappij. Door te duiden geven we de rechter bovendien voldoende aanknopingspunten om tot een gewogen oordeel te komen waarbij gerechtigheid en humaniteit in balans zijn. En door te duiden bieden we de dader inzicht in zijn eigen handelen. Hoewel dat laatste waarschijnlijk het allermoeilijkste is.