Veelgestelde vragen

Antwoorden op veelgestelde vragen aan de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI).

(Klik op een vraag om het antwoord te openen.)

  • Justitiabele is de verzamelnaam voor alle mensen die zijn opgenomen in een van de inrichtingen van de Dienst Justitiële Inrichtingen op basis van een uitspraak van de rechter. Het gaat dan om:

    • volwassenen die wachten op een vonnis;
    • veroordeelde volwassenen;
    • jongeren die wachten op een vonnis;
    • veroordeelde jongeren;
    • volwassenen die psychiatrische behandeling of zorg nodig hebben én een misdaad hebben begaan en hiervoor al hun straf hebben uitgezeten;
    • illegale of aan de grens geweigerde vreemdelingen.
  • DJI kent verschillende soorten inrichtingen voor verschillende categorieën justitiabelen:

    • Huis van bewaring voor volwassenen die in voorlopige hechtenis zijn genomen, omdat ze worden verdacht van een (ernstig) misdrijf.
    • Gevangenis voor volwassenen die zijn veroordeeld voor een misdrijf.
    • Rijks Justitiële jeugdinrichting voor jongeren van 12 tot 18 jaar, en soms tot 23 jaar, die in voorlopige hechtenis zijn genomen of zijn veroordeeld tot een straf of maatregel volgens het jeugdstrafrecht of adolescentenstrafrecht.
    • Forensisch psychiatrisch centrum (tbs-instelling) voor veroordeelde volwassenen die psychiatrische zorg nodig hebben.
    • Detentiecentrum voor vreemdelingen die illegaal in Nederland verblijven of aan de grens zijn geweigerd en voor drugskoeriers.
  • Een volwassen gedetineerde zit gemiddeld 97 dagen vast. De helft van de volwassen gedetineerden zit maximaal 3 weken in detentie. Jongeren verblijven gemiddeld 5,5 maand, maar 70 procent van de jongeren zit korter dan 3 maanden vast. 

    Patiënten in een FPC (tbs-instelling) verblijven daar gemiddeld 7,5 jaar en vreemdelingen verblijven gemiddeld 55 dagen in detentie.

  • Op jaarbasis stromen 37.500 nieuwe justitiabelen in. Gemiddeld zijn er per dag 10.000 justitiabelen ‘binnen’ Daarvan is 92 procent man en 8 procent vrouw.

  • Plaats in een gevangenis/huis van bewaring€ 245
    Plaats in een jeugdinrichting€ 607
    Plaats in een forensisch psychiatrisch centrum€ 508
    Zorgplaats in een gevangenis€ 439
    Zorgplaats in een ggz-instelling€ 324
    Plaats in vreemdelingenbewaring€ 211
  • Nee, wanneer iemand in een huis van bewaring of een penitentiaire inrichting verblijft, is er geen recht op een uitkering op grond van het sociale zekerheidstelsel. Zodra de persoon gedetineerd raakt, wordt de uitkering direct (automatisch via elektronische weg) stopgezet.

  • Iedere gevangene moet werken. Daarmee verdient hij € 0,76 per uur. Gevangenen moeten 20 uur per week werken, Ze verdienen gemiddeld dus € 15,20 per week.

    Het geld dat zij verdienen wordt op een rekening gestort en kan gebruikt worden om bijvoorbeeld in de gevangeniswinkel boodschappen te doen. Het geld kan ook gebruikt worden om een TV of een radio te huren, die zitten niet standaard in een cel.

    Gedetineerden hebben geen contant geld. Dit om zwarte handel (bijvoorbeeld in drugs) te voorkomen.

  • Op dit moment zijn in totaal 38 gedetineerden veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf.De gedetineerden met een levenslange gevangenisstraf zitten in verschillende locaties verspreid over het land.

  • In 1870 is ter gelegenheid van de afschaffing van de doodstraf in Nederland de levenslange tuchthuisstraf ingevoerd. Bij de inwerkingtreding van het Wetboek van Strafrecht in 1886 is de levenslange gevangenisstraf als de zwaarste sanctie gehandhaafd. Ook nu is de levenslange gevangenisstraf nog steeds de zwaarste straf die het Nederlandse rechtssysteem kent. Zij is bedoeld voor de bestraffing van misdrijven die zo ernstig zijn en waarbij het gevaar dat de veroordeelde na invrijheidstelling opnieuw een ernstig gevaar voor de samenleving zal vormen zo groot is, dat zeer langdurige uitsluiting uit de maatschappij, in beginsel voor de rest van het leven, noodzakelijk is.

    Onlangs is een motie aangenomen in de Tweede Kamer die bepaalt dat levenslanggestraften na 25 jaar, op basis van het oordeel van een adviescollege, in aanmerking komen voor resocialisatie en zo perspectief krijgen op vrijlating.

  • Een cel is ongeveer 10 m2. Er zijn een wc en wastafel en er staan een bed, een kast, een tafel en een stoel. Op een vaste plek aan de muur mag een gevangene posters en foto's hangen.

    Alle cellen hebben een raam. Tegenwoordig mogen gevangenen een tv, radio en een koelkastje op cel. Deze moeten zij huren van het geld dat ze verdienen met werk.

    De gevangenissen bepalen zelf wat er nog extra op cel mag. In de ene gevangenis is dat bijvoorbeeld een kanariepietje, in de andere een kamerplant.

    Detentiecentra, Rijks Justitiële Jeugdinrichtingen en forensisch psychiatrische centra hebben geen cellen, maar kamers.

  • Een dag in detentie:

    • 7.00 uur
      Ontbijt op cel
      Werken in arbeidszaal (minimaal 1 dagdeel van 4 uur per dag arbeid, maar liever 8 uur)
      Lunch op cel
      Recreatie
      Sport (2x per week)
      Bezoek (1x per week)
      Werken aan terugkeer in de maatschappij
    • 17:00 uur
      Insluiten in de cel tot de volgende ochtend
    • Avondprogramma
      2x per week bij goed gedrag
  • Een doordeweekse dag in een JJI*:

    • 7:30 uur
      De jongeren worden gewekt en ontbijten op de groep.
    • 9:00 uur
      Alle jongeren volgen 5 à 6 uur uur per dag onderwijs binnen de JJI op hun eigen niveau. Dit kan theoretisch of praktijkgericht onderwijs zijn.
    • 12:00 uur
      Alle jongeren eten de middagmaaltijd gezamenlijk op de eigen groep.
    • 13:00 uur
      In de middag verschilt het dagprogramma per jongere en per dag. Jongeren dan bijvoorbeeld onderwijs, therapie, mentorgesprek, muziek, bibliotheek, sport of bezoek.
    • 16:30 uur
      Kameruur voor huiswerk, mentorverslagen uitwerken of werken aan hun persoonlijk plan.
    • 17:30 uur
      Jongeren eten elke avond met elkaar op hun eigen groep. Er wordt meerdere malen per week door de jongeren zelf gekookt. Soms wordt het eten voor hen klaar gemaakt.
    • 18:30 uur
      Jongeren brengen op hun eigen leefgroep gezamenlijk de avond door, bijvoorbeeld tv kijken, een spel doen of lezen.
    • 20:30 uur
      De jongeren worden op hun kamer ingesloten voor de nacht.

    Weekend
    In het weekend wordt er geen onderwijs gegeven, mogen jongeren uitslapen en verblijven zij meer op de leefgroep.

    * De dagindeling kan per JJI, per dag of per onderdeel afwijken, maar bestaat globaal uit dezelfde elementen.

  • Een dag in vreemdelingenbewaring:

    • 8:00 - wekken/opstaan
    • 8:30 - vrije tijdsbesteding
    • 11:00 - gesprek over terugkeer met DT&V
    • 12:00 - lunch op de kamer
    • 13:00 - vrije tijdsbesteding
    • 21:00 - insluiting op kamer (met beschikking over tv)
    • Geweld
    • Vermogen zonder geweld
    • Vermogen met geweld
    • Opium
    • Seksuele misdrijven
    • Overig
  • In bepaalde gevallen kan dit. In Nederland krijgen gedetineerden namelijk begeleiding bij hun terugkeer in de maatschappij. Dit is om te voorkomen dat ze opnieuw in de fout gaan. Als iemand in het buitenland vastzit, kan dat niet. Daarom is het soms mogelijk de gevangenisstraf uit te zitten in Nederland.

    Meer informatie

  • DJI deelt alleen informatie over gedetineerden, jeugdigen en tbs-gestelden met partners in de executieketen, als dat nodig is voor de executie van de straf of maatregel. Of, met toestemming van de justitiabele, met ketenpartners als dat nodig is voor de re-integratie in de maatschappij.

  • Binnen DJI zijn drugs niet toegestaan. Vaak zijn justitiabelen verslaafd en zitten ze vast voor een misdaad die op de een of andere manier gerelateerd is aan drugshandel of drugsgebruik. DJI hanteert verschillende maatregelen om de beschikbaarheid van drugs in de inrichtingen zo veel mogelijk te beperken:

    • Toegangscontrole: iedereen die in een DJI-inrichting komt, ondergaat een strenge controle bij binnenkomst. Ook bagage gaat door een röntgenapparaat en wordt zo nodig nog eens met de hand gecontroleerd;
    • Fouilleren: justitiabelen van wie het vermoeden bestaat dat zij in het bezit zijn van drugs, worden gefouilleerd. Zij moeten zich daarbij geheel uitkleden. Kleding én lichaam krijgen een uitgebreide controle;
    • Urinecontrole: iedere justitiabele ondergaat regelmatig een urinecontrole. In het bijzijn van een personeelslid moet de justitiabele in een potje plassen. Dit wordt vervolgens in een laboratorium onderzocht op vreemde en verslavende stoffen. Indien dergelijke stoffen zich in de urine bevinden, volgt er extra straf of een maatregel, zoals plaatsing in afzondering, ontzegging van bezoek of intrekking van verlof;
    • Celinspecties: regelmatig inspecteert het personeel grondig alle cellen en ruimtes waar justitiabelen doorgaans komen;
    • Bezoekersruimten: de bezoekruimten van gesloten inrichtingen zijn zo ingericht dat er goed toezicht is op de justitiabele en het bezoek. Na mogelijk lijfelijk contact volgt fouillering;
    • Drugshonden: honden die zijn opgeleid om drugs te ontdekken, worden ingezet bij de ontvangst van bezoek en bij de controle van cellen, andere ruimten en binnengekomen spullen.

    De invoer of handel van drugs is strafbaar. Ontdekking leidt tot aangifte en/of ontzegging van de toegang tot de inrichting.

  • De zogeheten re-integratie van (ex-)gedetineerden is een belangrijk onderdeel van het verblijf in een van de inrichtingen van DJI. DJI biedt ondersteuning op vijf thema’s, de zogenoemde basisvoorwaarden:

    • Zorgen voor werk en inkomen na detentie
    • Onderdak
    • Het hebben van een geldig ID-bewijs
    • Inzicht hebben in en werken aan schulden
    • Zorg
  • DJI stelt jaarlijks een kennisagenda op en benoemt daarin thema’s waaraan extra aandacht besteed zal worden. Wanneer daarbij inzet van studenten in de vorm van stage of scripte gewenst is, zal dat door middel van een vacature worden aangegeven.

    Meer informatie

  • Er zijn veel mogelijkheden voor u om gedetineerden bij te staan, zoals begeleiding bij de geestelijke verzorging (gesprekken en kerkdienst), leesmaatje, vrijwilligersbezoeker, maar ook begeleider in het re-integratie centrum . In het re-integratiecentrum kunt u gedetineerden begeleiden met inschrijven voor huisvesting, een baan of een uitkering. Maar ook het aanvragen van een DigiD, maken van schuldenoverzichten, afspraken maken over studie en contact met werkgevers.

    Meer informatie

  • Familie van een gedetineerde kan hulp zoeken in de eigen (woon)gemeente, bijvoorbeeld bij het algemeen maatschappelijk werk of de sociale dienst.

    Gevangenenzorg Nederland is een vrijwilligersorganisatie die o.a. hulp biedt aan familie van gevangenen.