Ketenpartners onmisbaar bij actieplan DJI

Het actieplan Ruimte voor recht: meerjarig actieplan gevangeniswezen: een ketenbrede aanpak dat recent naar de Tweede Kamer is gestuurd, moet de enorme druk op de capaciteit van DJI verlichten. Wim Saris: ‘Dit actieplan laat zien er niet één oplossing is maar dat we op meerdere fronten tegelijk moeten werken aan een DJI dat een ieder op het juiste moment op een passende plek kan plaatsen en een aantrekkelijke werkgever is en blijft. Daarvoor moeten we een behoorlijke inspanning gaan leveren met elkaar.’

De samenhang telt

En daar komen ook ketenpartners van DJI om de hoek kijken. Het actieplan is namelijk een samenhangend pakket aan maatregelen voor de korte, middellange en lange termijn. Sommige maatregelen vragen iets van DJI, andere vragen iets van ketenpartners of van de politiek. Juist de samenhang maakt dat de maatregelen effect gaan hebben.

Wim Saris: ‘Geen enkele maatregel in het actieplan staat op zichzelf. Iedere schakel in de keten merkt de gevolgen van deze keuzes, van politie en OM tot reclassering, gemeenten en zorgpartners. En wij merken hun keuzes, zoals de effecten van hogere straffen en de beperkingen in beschikbare zorgcapaciteit. Daarom moeten we hierin samen optrekken. We hebben gemeentes en zorgpartners nodig bij de start van iemands vrijheidsbeneming zodat zij een vangnet vormen als iemand vrijkomt. Ons streven is om in 2035 iedere justitiabele op het juiste moment op het juiste zorg- en beveiligingsniveau te kunnen plaatsen.’

Langdurige tekorten

De aanleiding voor het actieplan is duidelijk. DJI staat voor een opgave die verder gaat dan een tekort aan cellen. De druk op DJI is en blijft groot, niet alleen in het gevangeniswezen maar bijvoorbeeld ook in de tbs-klinieken en jeugdinrichtingen. Er is een tekort aan capaciteit, een tekort aan personeel en een groeiende vraag naar detentie- en forensische zorgplaatsen. Prognoses laten zien dat de tekorten langdurig zijn en bij ongewijzigd beleid verder oplopen.

Met dit actieplan wordt gekozen voor meer: extra capaciteit waar dat kan. Maar meer plekken creëren alleen is niet de oplossing. De echte sleutel ligt in hoe het werk op de korte, middellange en lange termijn anders en beter georganiseerd kan worden. Dan gaat het om een andere kijk op de instroom, kansen grijpen met nieuwe manieren van werken en justitiabelen slimmer plaatsen op basis van hun risico- en zorgprofiel.

Een gedetineerde die na een korte straf van zes weken terugkeert in de samenleving mag iets anders van DJI verwachten dan iemand die tien jaar gevangenisstraf uitzit. Dit actieplan gaat, naast het creëren van extra capaciteit, over de juiste aanpak op de juiste plek: justitiabelen plaatsen op basis van risico en behoefte, ketenpartners eerder betrekken en investeren in een terugkeer in de maatschappij die stand houdt.

Nieuwe manieren van werken

Er liggen kansen in nieuwe manieren van werken en insluiten, zoals het creëren van een regime voor beperktrisicogedetineerden (BRG). BRG zijn gedetineerden die een beperkt risico voor anderen en zichzelf vormen en zelfredzaam zijn. Voor hen past een andere manier van insluiten, die minder personele inzet vraagt en meer ruimte laat voor re-integratieactiviteiten. Daarnaast wordt er een sober regime ontwikkeld voor de eerste maximaal 12 weken van detentie. In het najaar starten diverse pilots die na een positieve evaluatie wordt uitgerold als landelijke standaard.

Het zijn slechts een paar voorbeelden van maatregelen die genomen moeten worden. Het volledige actieplan is hier te lezen. Met dit actieplan in de hand zet DJI grote stappen naar een toekomstbestendige organisatie. Het is tegelijkertijd niet het einddoel. Er is op termijn meer nodig om alle taken goed te kunnen blijven uitvoeren. Eén ding is zeker: De ketenpartners van DJI zijn daarbij onmisbaar.